સનાતન ધર્મમાં શક્તિ ઉપાસનાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. નવરાત્રિના પાવન પર્વમાં મા ભગવતીનાં નવ સ્વરૂપોની આરાધના કરવામાં આવે છે. નવરાત્રિના બીજા દિવસે જગદંબા મા દુર્ગાના **માતા બ્રહ્મચારિણી સ્વરૂપની પૂજા-અર્ચના** કરવામાં આવે છે. માતાજીનું આ સ્વરૂપ તપ, ત્યાગ, સંયમ, ધૈર્ય અને અડગ નિષ્ઠાનું પ્રતીક છે.
માતા બ્રહ્મચારિણી એટલે કોણ?
‘બ્રહ્મ’નો અર્થ તપ અને ‘ચારિણી’નો અર્થ આચરણ કરનાર એવો થાય છે. આમ, તપ અને સાધનાના માર્ગે ચાલનાર દેવી એટલે મા બ્રહ્મચારિણી.
માતાજીનું સ્વરૂપ અત્યંત શાંત, સૌમ્ય અને તેજસ્વી છે. તેઓ શ્વેત વસ્ત્રો ધારણ કરે છે. તેમના જમણા હાથમાં જપમાળા અને ડાબા હાથમાં કમંડળ શોભે છે. માતાજીનું આ દિવ્ય સ્વરૂપ ભક્તોને તપસ્યા, આત્મસંયમ અને ધર્મના માર્ગે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપે છે.
પૌરાણિક કથા અને મહત્ત્વ:-
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, માતા બ્રહ્મચારિણી એ માતા પાર્વતીનું તપસ્વિની સ્વરૂપ છે. ભગવાન શિવને પતિ તરીકે પ્રાપ્ત કરવા માટે માતા પાર્વતીએ અતિ કઠોર તપસ્યા કરી હતી.
કહેવાય છે કે તેમણે અનેક વર્ષો સુધી ફળ, કંદમૂળ અને પાંદડાંનું સેવન કરીને તપ કર્યું હતું. ત્યારબાદ તેમણે આહારનો પણ ત્યાગ કરીને અખંડ શ્રદ્ધા અને અડગ સંકલ્પ સાથે ભગવાન શિવની આરાધના કરી હતી. તેમની આ અસાધારણ તપસ્યાને કારણે તેઓ *મા બ્રહ્મચારિણી* તરીકે પૂજાય છે.
માતાજીની કથા આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં કોઈ પણ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે ધૈર્ય, સંયમ, નિષ્ઠા અને અડગ વિશ્વાસ આવશ્યક છે.
બીજા નોરતે પૂજાનું ફળ અને આધ્યાત્મિક સંદેશ:
નવરાત્રિના બીજા દિવસે મા બ્રહ્મચારિણીની ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા કરવાથી મનની એકાગ્રતા, આત્મબળ અને ધૈર્યની પ્રેરણા મળે છે એવી ધાર્મિક માન્યતા છે.
માતાજીની આરાધના દ્વારા ભક્તો જીવનની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાની શક્તિ, મનની સ્થિરતા અને સદાચારના માર્ગે ચાલવાનો સંકલ્પ કેળવે છે. માતાજીનું સ્મરણ આપણને સમજાવે છે કે સાચી સાધના માત્ર પૂજા-પાઠમાં જ નહીં, પરંતુ જીવનમાં સત્ય, સંયમ, સેવા અને સદાચારનું પાલન કરવામાં પણ રહેલી છે.
**ચાલો, આ બીજા નોરતે મા બ્રહ્મચારિણીનાં ચરણોમાં પ્રાર્થના કરીએ કે માતાજી સૌને ધૈર્ય, સદબુદ્ધિ, સુખ, શાંતિ અને ભક્તિનું બળ પ્રદાન કરે.**
**ભાગવતાચાર્ય**
**શાસ્ત્રીજી શ્રી કૃષ્ણચંદ્ર ડી. દવે**
મહાવીર નગર સોસાયટી, સામાકાંઠે,
ગજાનન, મોરબી–૨
**મો. 80009 11444**
